पुणे : येरवडा मध्यवर्ती कारागृहात महिला कैद्यांमध्ये जीवनाकडे पाहण्याचा सकारात्मक दृष्टीकोन निर्माण करण्याच्या उद्देशाने ‘रेडिओ परवाज’ या इन हाऊस कम्युनिटी रेडिओ स्टेशनचा शुभारंभ सोमवारी सायंकाळी करण्यात आला.निवृत्त आयपीएस अधिकारी आणि पुद्दुचेरीच्या माजी राज्यपाल किरण बेदी यांनी बेदी यांनी स्थापन केलेल्या एनजीओ इंडिया व्हिजन फाऊंडेशन, दिल्लीच्या सदस्यांच्या उपस्थितीत रेडिओ स्टेशनचे उद्घाटन केले.कैद्यांना आत्महत्येच्या विचारांवर मात करण्यास मदत करणे हा या उपक्रमाचा एक प्राथमिक उद्देश आहे, असे तुरुंगातील अधिकाऱ्याने सांगितले.रेडिओच्या माध्यमातून महिला कैद्यांसाठी प्रेरक भाषणे, योगासने, ध्यान, ‘आप की खातीर’, स्वातंत्र्य सैनिक कथा, जीवन धडा, पंचतंत्र कथा, महिला सक्षमीकरण, कायदेविषयक जागृती, अध्यात्मिक गीते आणि मनोरंजन गीते सादर केली जाणार आहेत.येरवडा तुरुंगाचे अधीक्षक सुनील धमाल यांनी TOI ला सांगितले, “इंडिया व्हिजन फाऊंडेशनच्या सहकार्याने महिला कैद्यांसाठी रेडिओ सेवा सुरू करण्यात आली आहे. आमच्याकडे पुरुष कैद्यांसाठी असाच एक सामुदायिक रेडिओ आहे जो संजय दत्तला येथे ठेवण्यात आला होता तेव्हा सुरू करण्यात आला होता. तो त्यावेळी रेडिओ जॉकी होता. त्याचप्रमाणे, आमच्याकडे एक कैदी आहे जो आम्ही रेडिओजॉकच्या माध्यमातून गाणी गातो. विविध भाषांमध्ये भजने, वास्तविक जीवनातील कथा इ. सध्या जवळपास 40,000 गाणी आहेत.धमाल म्हणाले, “आम्ही ‘रेडिओ परवाज’च्या माध्यमातून वैयक्तिक आणि कायदेशीर बाबींवरही समुपदेशन करणार आहोत. याचा फायदा तुरुंगातील महिला कैद्यांच्या जीवनातील निराशा दूर करून त्यांना सकारात्मकतेने पुढे जाण्यास मदत होईल. कैद्यांच्या मानसिक आरोग्याची खात्री केल्याने कैद्यांमधील आत्महत्येची शक्यता कमी होण्यासही मदत होईल.”हा उपक्रम आयपीएस सुहास वारके, अतिरिक्त पोलीस महासंचालक आणि महानिरीक्षक (कारागृह आणि सुधारात्मक सेवा, महाराष्ट्र राज्य), पुणे यांच्या संकल्पनेतून आणि योगेश देसाई, विशेष महानिरीक्षक (कारागृह), पुणे यांच्या मार्गदर्शनाखाली राबविण्यात आला.प्रिझन रेडिओ इंटरनॅशनल (पीआरआय) सर्वेक्षणात रेडिओ परवाझला जागतिक स्तरावर एक उत्कृष्ट उदाहरण म्हणून मान्यता मिळाली आहे. हा उपक्रम PRI च्या उद्घाटन वृत्तपत्रात देखील वैशिष्ट्यीकृत करण्यात आला: ‘Ampliified’.एकाकीपणामुळे तुरुंगात असलेल्या लोकांना भावनिक आणि मानसिक आरोग्याच्या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी कोविड-19 साथीच्या आजारादरम्यान रेडिओ स्टेशन सुरू झाले. कार्यक्रम आता तुरुंग-विशिष्ट सामग्री प्रसारित करतो, भावनिक कल्याण, सजगता, सर्जनशीलता, संघर्ष निराकरण आणि सर्वांगीण विकासाला चालना देण्यावर लक्ष केंद्रित करतो.रेडिओ उत्पादन, तुरुंगातील सुधारणा आणि मानसिक आरोग्य या क्षेत्रातील तज्ञांनी तयार केलेली ऑडिओ सामग्री, भारतातील सुधारात्मक सुविधांमध्ये तयार केली जाते, जे स्वत: कैद्यांच्या सहमतीने सामग्री अधिक संदर्भित करण्यात योगदान देतात.
