पुणे: महाराष्ट्राला वार्षिक शेतीतील नुकसानीचा त्रास 10,000 कोटी रुपये तो 40,000 कोटी रुपयांमुळे झाला आहे कारण मानवीय-वन्यजीव संघर्षामुळे शाकाहारी लोकांचा समावेश आहे. कोकण प्रदेश सर्वात जास्त प्रभावित झाला आहे.वाघ आणि बिबट्या या घटनांमध्ये बर्याचदा मथळे बनवतात, अभ्यासात असे ठळकपणे दिसून आले आहे की सतत आणि मोठ्या प्रमाणात लक्ष न घेतलेले नुकसान वन्य डुक्कर, लँग्यूज, मकाक, नीलगिकस, नीलगिकस, निलगई, नीलगाई, चिंकरस आणि एलेफॅन्ट्स सारख्या प्राण्यांमुळे होते. याचा परिणाम पिकाच्या नुकसानीच्या पलीकडे आहे, या अभ्यासानुसार असे दिसून आले आहे की वन्यजीव हस्तक्षेपामुळे% 54% शेतकर्यांनी कमीतकमी एका पिकाच्या प्रकाराची लागवड करणे थांबवले आणि% 64% लोकांनी त्यांचे शेती क्षेत्र, कैटिंग क्षेत्र, कैटिंग क्षेत्र विभेदक आणि मोठ्या भूखंडांचे संरक्षण करण्याचा अनुभव कमी केला. हेक्टरमध्ये सरासरी वार्षिक वार्षिक तोटा २,000,००० रुपये नोंदविला गेला आहे, परंतु नुकसान भरपाई प्रत्यक्षात झालेल्या नुकसानीच्या १-२% पेक्षा कमी होती, ज्यामुळे नुकसान भरपाई प्रणालीच्या दुरुस्तीसाठी कॉल केला जातो. “-०-70०% पेक्षा जास्त शेतकर्यांना नुकसान भरपाईच्या कायद्यांविषयी माहिती नसते. दृश्यमान तोटा होतो, जे बर्याचदा वास्तविक परिणामापेक्षा खूपच कमी असतात. जीआयपीई येथे टिकाऊ विकासासाठी, सांगितले. हे संशोधन गिपचे संशोधक वैदेही दांडेकर आणि आयझर पुणे येथील स्वतंत्र संशोधक आणि माजी प्राध्यापक मिलिंद वॅट यांच्या सहकार्याने केले गेले.संशोधकांनी म्हटले आहे की आणखी एक मोठा अडथळा म्हणजे कायद्यासाठी योग्य अंमलबजावणी प्रणालीचा एक लाख, काही जिल्ह्यांमध्ये अस्तित्त्वात नाही आणि इतरांमध्येही तो व्यवस्थापित झाला. “कुंपण आणि तत्सम उपायांसाठी काही अनुदान देण्यात आले आहे, परंतु ते केवळ मर्यादित क्षेत्रे व्यापतात आणि त्यांना अपुरी आणले जाते. अंडरस्टॅफेड, ओव्हरबर्डेन्ड आणि अशी प्रकरणे हाताळण्यासाठी पुरेसे प्रशिक्षण नसणे,” वॅटवे म्हणाले.या अभ्यासाला जे काही वेगळे करते, त्या निकालांनुसार, मानवी-वन्यजीव संघर्षाच्या आर्थिक परिमाणांवर लक्ष केंद्रित केले गेले होते, यापूर्वी दुर्लक्ष केले गेले होते. “या विषयाकडे वन्यजीव आणि कृषी संशोधकांनी दुर्लक्ष केले आहे. ही एक अनाथ समस्या आहे, तरीही भारतातील संवर्धनाच्या भविष्यासाठी ती गंभीर आहे,” वॅटवे म्हणाले.नुलकर यांनी असा इशारा दिला की वास्तविक तोटा नोंदवण्यापेक्षा जास्त आहे. “अभ्यासानुसार पुराणमतवादी अंदाजांचा वापर केला गेला, ज्यांनी शेती सोडली, उच्च-मूल्याची पिके सोडल्यामुळे अप्रत्यक्ष नुकसान, गहन शेती आणि संधी खर्चात गुंतवणूक कमी केली. छोट्या आणि सीमांत शेतकर्यांसाठी त्याचे परिणाम विनाशकारी आहेत, ”नुलकर म्हणाले.जरी पार्श्वभूमी संशोधन वर्षानुवर्षे चालू आहे, परंतु मागील वर्षात विदर्भ आणि कोकण प्रदेशात लक्ष केंद्रित, गहन अभ्यास, १,२०० फॅरोमर्ससह मुलाखती घेतल्या गेल्या.या निष्कर्षांमुळे पीक विनाशाचे प्रदेश-विशिष्ट नमुने उघडकीस आले, वानरांनी कोकण, सह्याद्री प्रदेशातील गौर आणि विदर्भातील निलगाई यांचे सर्वाधिक नुकसान केले. वन्य डुक्कर ही एक व्यापक समस्या होती. “हत्ती मुख्यतः सिंधुदुर्ग आणि गडकिरोलीमध्ये आहेत. स्थानिक पातळीवर, राक्षस गिलहरी, पोर्क्युपिन, चिंकर आणि ब्लॅकबक्स देखील मोठ्या समस्या निर्माण करतात. जंगली डुक्कर हल्ल्यामुळे, बोनट मकाकांचा नारळाचा विश्वास आणि सर्व रब्बी क्रॉप्स जंगलातील जंगलांजवळ होते.ग्राफिक्स:तोटा मोजत आहेशेतातील कामगार आणि स्थानिक बाजारपेठेतील शेतात सोडले जातात तेव्हा उत्पन्न कमी होते.रात्रीच्या वेळी संरक्षित फील्ड्सला नियमित ओझे, खर्चिक वेळ, आरोग्य आणि अतिरिक्त कामगार खर्चाचा पाठपुरावा होतो.तरुण शेतकरी शेती सोडत आणि उद्धृत करण्यासाठी स्थलांतर करणारे दीर्घकालीन सामाजिक समुपदेशन घडवून आणतात.संबोधित केल्याशिवाय, वन्यजीव संवर्धनाचा असमान ओझे लहान शेतात पडत राहील.नुकसान भरपाई आणि संवर्धन:शेतकरी-अनुकूल, पारदर्शक आणि वेळेवर भरपाई यंत्रणा.समर्थन-कम-महसूल पद्धत चालविणे जेथे शेतकर्यांना नुकसान भरपाईची भरपाई केली जाते आणि उच्च उत्पादनासाठी देखील शोध लावला जातो.समस्या समजून घेण्यासाठी आणि निराकरण प्रदान करण्यासाठी दीर्घकालीन संशोधन.शेतीला लागून असलेल्या खेड्यांमध्ये सह-तपासणीचा पाया म्हणून शेतीला बळकट करण्यासाठी धोरण शिफ्ट.
