पुणे : 27 वर्षीय आयटी प्रोफेशनल स्नेहा राव काम संपवून घरी परतली तेव्हा तिला कळले की सध्या सुरू असलेल्या स्पेशल इंटेन्सिव्ह रिव्हिजन (SIR) साठी तिचा प्रगणना फॉर्म देण्यासाठी बूथ-लेव्हल ऑफिसर (BLO) भेट दिली होती. “मला काळजी वाटत होती की मी प्रक्रिया चुकवली आहे. मला सांगण्यात आले की बीएलओ पुन्हा भेट देतील आणि मी सोयीस्कर वेळ निश्चित करण्यासाठी अधिकाऱ्याशी संपर्क देखील करू शकतो,” कोथरूडचे रहिवासी म्हणाले.ऐंशी वर्षाच्या एस.एस.चव्हाण यांना बीएलओने दार ठोठावले तेव्हा त्यांना कसरत काय आहे आणि ते काय स्वरूप आहे हे माहीत नव्हते. “बीएलओने व्यायाम आणि फॉर्मचा तपशील समजावून सांगितला,” चव्हाण म्हणाले. ते म्हणाले की SIR बद्दल रहिवासी कल्याणकारी संघटनांकडून अधिक जागरूकता आवश्यक आहे. “सरकार आणि राजकीय पक्षांनी प्रयत्न केले पाहिजेत आणि जास्तीत जास्त सहभाग सुनिश्चित करण्यासाठी प्रत्येक सोसायटीला भेट द्यावी,” ते म्हणाले.दोन्ही अनुभव घरोघरी जाणाऱ्या व्यायामादरम्यान निवडणूक कर्मचाऱ्यांना तोंड देणारी काही मैदानी आव्हाने प्रतिबिंबित करतात. निवडणूक अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, बीएलओ मतदारांच्या नोंदणीकृत पत्त्यावर तीन वेळा भेटी देतील, तर शहरी भागात संध्याकाळच्या फेऱ्यांचेही नियोजन करण्यात आले आहे, जेथे अनेक मतदार सकाळच्या वेळी दूर असतात.“जर मतदार किंवा कुटुंबातील कोणताही प्रौढ सदस्य पहिल्या भेटीत अनुपलब्ध असेल किंवा घराला कुलूप असेल, तर BLO त्याचा संपर्क क्रमांक निवासस्थानी सोडेल किंवा तो दाराखाली सरकवेल. मतदार BLO शी संपर्क साधून सोयीची वेळ ठरवू शकतो. प्रतिसाद न मिळाल्यास, आणखी दोन भेटी दिल्या जातील,” असे निवडणूक अधिकाऱ्याने सांगितले.शनिवारपर्यंत, महाराष्ट्रातील 9.78 कोटी मतदारांपैकी 5.64 कोटी (57.6%) मतदारांना प्रगणना फॉर्म वितरित करण्यात आले. 1.18 कोटी मतदारांसाठी (12.1%) डिजिटायझेशन पूर्ण झाले.30 जूनपासून सुरू झालेला घरोघरी जाण्याचा सराव 29 जुलैपर्यंत सुरू राहणार आहे. शहरी मतदार त्यांच्या BLO शी संपर्क साधण्यासाठी किंवा सोयीस्कर वेळी मीटिंग शेड्यूल करण्यासाठी ECINet वर “बुक अ कॉल” सुविधेचा वापर करू शकतात, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.तात्पुरत्या स्थलांतराचा मतदारांच्या पात्रतेवर परिणाम होणार नाही, असे निवडणूक अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले. “जर मतदार कामासाठी दूर असेल किंवा तात्पुरता इतरत्र राहत असेल, तर कुटुंबातील प्रौढ सदस्य मतदाराच्या वतीने प्रगणना फॉर्म भरून त्यावर स्वाक्षरी करू शकतो,” असे एका अधिकाऱ्याने सांगितले. त्यांना मतदार काही काळासाठी इतर राज्यात असल्याबाबतचे फोन आले आहेत.राज्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी जोडले की, सध्याच्या यादीतील सुमारे 76% मतदारांना 2002 ते 2004 दरम्यान केलेल्या पूर्वीच्या SIR मधील नोंदीसह मॅप केले गेले आहे. “आडनाव आणि वयातील तफावत आणि एकाच नावाच्या अनेक व्यक्तींसह सुमारे 20% मॅप केलेल्या नोंदींमध्ये विसंगती आढळून आल्या आहेत. BLO ला मॅपिंग करताना प्रत्येक घराला भेट द्यावी लागते, असे निवडणूक अधिकाऱ्यांनी सांगितले.अभ्यासात मतदारांनी काय केले पाहिजे?मॅप केलेले नसल्यास I पूर्वीच्या एसआयआर रेकॉर्डसह मॅप न केलेल्या मतदारांनी त्यांचे फॉर्म भरले पाहिजेत, स्वाक्षरी करावी आणि सबमिट करावी. त्यानंतर त्यांना भारत निवडणूक आयोगाने विहित केलेले एक दस्तऐवज प्रदान करण्यास सांगितले जाईल. या यादीमध्ये जन्म आणि शैक्षणिक प्रमाणपत्रे, पासपोर्ट, कायमस्वरूपी रहिवासी आणि जात प्रमाणपत्रे, वन हक्क प्रमाणपत्रे आणि सरकारने जारी केलेल्या काही नोंदी यासह १२ श्रेणींचा समावेश आहे. यादी प्रतिबंधात्मक नाही आणि समतुल्य दस्तऐवजांचा विचार केला जाऊ शकतोकोणते कागदपत्रे I निवडणूक अधिकाऱ्यांनी जोडले की मतदाराने केवळ विशिष्ट विसंगतीसाठी दस्तऐवज प्रदान करणे आवश्यक आहे. लग्नानंतर आडनाव बदलण्यासाठी विवाह नोंदणी प्रमाणपत्र पुरेसे असू शकते, तर जन्म किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला वयाच्या विसंगतीसाठी दिला जाऊ शकतो. पात्रता प्रस्थापित करण्यासाठी फक्त एक वैध दस्तऐवज आवश्यक आहे, असे राज्य निवडणूक अधिकाऱ्याने सांगितले.डुप्लिकेट नोंदणी I मतदारांनी ते सध्या राहत असलेल्या ठिकाणीच फॉर्म सबमिट करणे आवश्यक आहे. लोकप्रतिनिधी कायदा एकापेक्षा जास्त ठिकाणी नावनोंदणीला परवानगी देत नाही आणि खोटी घोषणा केल्यास एक वर्षाचा तुरुंगवास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात. मृत मतदारांसाठी तयार केलेले फॉर्म नातेवाईकांकडून मिळालेल्या माहितीच्या आधारे मृत श्रेणी अंतर्गत नोंदवले जातील. एकत्रित न केलेले फॉर्म सामान्यत: अनुपस्थित, स्थलांतरित, मृत किंवा इतरत्र नोंदणीकृत म्हणून वर्गीकृत केले जातात.
