पुणे: पुणेस्थित नॅशनल सेंटर फॉर रेडिओ ॲस्ट्रोफिजिक्सच्या दोन खगोलशास्त्रज्ञांनी, शक्तिशाली जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप (JWST) वापरून, आपल्या स्वतःच्या आकाशगंगेप्रमाणेच स्पष्टपणे निरीक्षण करता येण्याजोग्या हातांनी पूर्ण असलेल्या सर्पिल आकाशगंगेपैकी सर्वात जुनी सर्पिल आकाशगंगा कोणती असू शकते याचा शोध लावला आहे.हा एक आश्चर्यकारक शोध आहे, असे खगोलशास्त्रज्ञ राशि जैन आणि योगेश वडाडेकर यांनी सांगितले, ज्यांनी उत्तराखंडमधील हिमालयीन नदीच्या नावावरून आकाशगंगेचे नाव ‘अलकनंदा’ ठेवले आहे. त्यांच्या निष्कर्षांमध्ये, त्यांनी अलकनंदा लक्षात घेतली – जी 12 अब्ज प्रकाशवर्षे अंतरावर आहे आणि 30,000 प्रकाशवर्षे आहे – जेव्हा विश्व फक्त 1.5 अब्ज वर्ष जुने होते तेव्हा तयार झाले होते, याचा अर्थ आकाशगंगेने रेकॉर्ड वेळेत आकार घेतला. त्यांचा शोध नंतर आकाशगंगा निर्मितीच्या ज्ञात मॉडेल्सना आव्हान देतो कारण शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की बिग बँग नंतर त्वरीत तयार झालेल्या आकाशगंगा गोंधळलेल्या आणि डिझाइनमध्ये अनियमित असाव्यात.“परंतु अलकनंदाकडे पाठ्यपुस्तक भव्य सर्पिल डिझाइन आहे, दोन स्पष्ट सर्पिल हात एका उज्ज्वल केंद्राभोवती गुंडाळलेले आहेत,” जैन म्हणाले. ती पुढे म्हणाली, “ब्रह्मांड त्याच्या सध्याच्या वयाच्या फक्त 10% असताना अस्तित्वात आले असले तरीही ते आकाशगंगेसारखेच दिसते,” ती पुढे म्हणाली.अभ्यासाचे सह-लेखक, वाडाडेकर म्हणाले: “हे एका नियमित, सुव्यवस्थित प्रणालीसारखे दिसते. अशा आकाशगंगांना स्थिर सर्पिल हात विकसित होण्यासाठी किमान तीन अब्ज वर्षे लागतील. येथे, आम्ही एक आकाशगंगा पाहत आहोत ज्याने ही संपूर्ण बांधकाम प्रक्रिया अर्ध्या वेळेत पूर्ण केली असे दिसते.”त्या तुलनेत आकाशगंगेला त्याच्या सर्पिल चकती तयार होण्यासाठी अब्जावधी वर्षे लागली.जैन आणि वडाडेकर यांचा शोध नुकताच खगोलशास्त्र आणि खगोल भौतिकशास्त्र या नियतकालिकात प्रकाशित झाला आहे.त्यांचे निष्कर्ष जाहीर करण्यासाठी आयोजित NCRA येथे मंगळवारच्या पत्रकार परिषदेत, दोन शास्त्रज्ञांनी सांगितले की ते अलकनंदाचा अभ्यास सुरू ठेवतील कारण त्यात आणखी एक “उल्लेखनीय” गुणधर्म दिसून आला आहे – ते अत्यंत वेगाने नवीन तारे तयार करत आहे, जे आजच्या आकाशगंगेपेक्षा जवळपास 30 पट जास्त आहे. खरं तर, निरीक्षणे सूचित करतात की आकाशगंगेमध्ये ताऱ्यांमधील सूर्याच्या वस्तुमानाच्या सुमारे 10 अब्ज पट आहे. “त्याचे सर्पिल हात मणी-ऑन-अ-स्ट्रिंग पॅटर्न दर्शवतात जे सक्रिय तारा निर्मितीचे संकेत देतात,” जैन म्हणाले.मूळचे राजस्थानमधील भरतपूरचे असलेले जैन हे पीएचडी संशोधक आहेत जे जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप वापरून आकाशगंगांचा अभ्यास करत आहेत. गेल्या दीड वर्षांपासून ती वडाडेकर यांच्यासोबत डॉक्टरेटची विद्यार्थिनी म्हणून काम करत आहे. वडाडेकर हे स्वतः खगोलशास्त्रज्ञ आहेत ज्यांनी ग्राउंड आणि स्पेस-आधारित दुर्बिणींचा वापर करून आकाशगंगांच्या उत्क्रांतीचा अभ्यास केला आहे. त्यांचे अलकनंदावरील संशोधन 10 नोव्हेंबर रोजी प्रकाशित झाले.नव्याने सापडलेल्या आकाशगंगेतील तारे आणि वायू यांच्या गतीचा अभ्यास करणे हे संघाचे पुढील ध्येय असल्याचे त्यांनी सांगितले. “आम्ही JWST च्या स्पेक्ट्रोस्कोपिक उपकरणांचा वापर करून त्यांचा वेग मोजू शकलो तर, ही आकाशगंगा इतक्या वेगाने कशी जमली हे आम्हाला समजू शकेल,” तो म्हणाला. “आज आमच्याकडे एक उल्लेखनीय उदाहरण आहे. मोठे चित्र समजून घेण्यासाठी आता आम्हाला अशा आणखी आकाशगंगा शोधण्याची गरज आहे.”अलकनंदाच्या शोधामुळे हे सूचित करण्यासाठी एक महत्त्वाचा संकेत मिळाला आहे की सुरुवातीचे विश्व पूर्वीच्या विचारापेक्षा कितीतरी अधिक जटिल जागा आहे. शास्त्रज्ञांचा पूर्वी विश्वास होता की सुरुवातीचे विश्व गोंधळलेल्या आणि गोंधळलेल्या आकाशगंगांनी भरलेले आहे आणि स्थिर सर्पिल संरचना खूप नंतर दिसून येईल.“ही कल्पना या सिद्धांतांवर आधारित होती की तरुण आकाशगंगा खूप अशांत आणि फिरत्या डिस्कमध्ये स्थिरावण्यास उष्ण आहेत. परंतु JWST ने वारंवार चांगल्या प्रकारे तयार केलेल्या डिस्क उघड केल्या आहेत. आणि अलकनंदा हे आतापर्यंतचे सर्वात स्पष्ट उदाहरण आहे जे सूचित करते की विश्व अपेक्षेपेक्षा अधिक वेगाने परिपक्व झाले आहे,” वडाडेकर म्हणाले.ते पुढे म्हणाले: “मध्यवर्ती फुगवटामधून प्रकाशाचे कमी योगदान सूचित करते की अलकनंदा मुख्यतः मोठ्या टक्करांऐवजी गुळगुळीत वायूच्या वाढीद्वारे वाढली. परंतु अशा प्रक्रियेस सर्पिल शस्त्रे तयार करण्यासाठी सुमारे एक अब्ज वर्षे लागतील, 600-दशलक्ष वर्षांच्या कालावधीपेक्षा जास्त काळ अपेक्षित आहे ज्यामध्ये आकाशगंगेने आपल्या बहुतेक ताऱ्यांचे बिंदू समजून घेण्यासाठी हे चुकीचे बिंदू तयार केले. आकाशगंगा निर्मिती.”
